Zarządzanie strategiczne

Odkryj korzyści z zarządzania strategicznego w Twojej firmie

Niezależnie od tego, czy jesteś małym przedsiębiorstwem, startupem, dużą firmą możesz czerpać korzyści z zarządzania strategicznego. Firmy wdrażające tę praktykę potwierdzają:

• wzrost wydajności operacyjnej;
• przyspieszenie rozwoju i większe przychody.

Co to jest zarządzanie strategiczne w przedsiębiorstwie?

Strategiczne myślenie to fundament funkcjonowania i rozwoju każdego przedsiębiorstwa. Odgrywa ważną rolę w jego budowaniu instytucjonalnych fundamentów rozwoju i warunkuje skuteczne wypełnienie misji i wizji oraz umożliwia zdobywanie nowych obszarów aktywności.

Zarządzanie strategiczne obejmuje uniwersalne sposoby pozwalające rozwiązywać problemy związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstw, niezależnie od ich typu i wielkości. Jest to kilkuetapowe podejście obejmujące identyfikację celów, analizę bieżącej sytuacji, opracowanie
i wdrożenie strategii, monitorowanie wyników.

Celem zarządzania strategicznego w przedsiębiorstwie jest zaplanowanie sposobu realizacji zaplanowanych celów. Zarządzanie strategiczne przedstawia działania i decyzje, które pozwalają każdej firmie osiągnąć swoje cele.

Zarządzanie strategiczne to procesy ukierunkowane na formułowanie
i wdrażanie strategii, która pozwoli przedsiębiorstwu  osiągnięcie jej strategicznych celów. Zarządzanie strategiczne to sposób przewidywania przyszłości oraz zaplanowanie i realizacja działań umożliwiających stabilne funkcjonowanie organizacji, a w perspektywie długofalowej pozwalających na jej rozwój.  

Umiejętności prawidłowego planowania i wdrażania długofalowej strategii rozwoju stanowią kluczowe czynniki sukcesu oraz mają istotny wpływ na pozycję konkurencyjną przedsiębiorstwa, wyznaczając warunki brzegowe jego funkcjonowania i rozwoju. Proces formułowania strategii można przedstawić jako określenie tego, gdzie organizacja jest w tej chwili, dokąd chce dotrzeć i jak to zrobić. Te trzy pytania stanowią esencję planowania strategicznego.

Co obejmuje zarządzanie strategiczne?

Bez względu na wielkość firmy należy jasno sprecyzowane cele uwzględniające etap rozwoju przedsiębiorstwa.

Będąc startupem możesz zaplanować zwiększenie przychodów
i dotarcie do większej liczby klientów. Mała firma może skoncentrować się na zwiększaniu świadomości marki czy zwiększeniu liczby lojalnych
i zadowolonych klientów. Duża firma z ugruntowaną pozycją na rynku może zastanawiać się na wprowadzeniem na rynek nowych produktów czy usług. Może inwestować w zaprojektowanie nowych produktów i technologii, tym samy podjąć decyzję o realizacji strategii rozwoju w oparciu o nowe produkty czy usługi.

Niezależnie od Twoich celów konieczne jest opracowanie planu
i podejmowanie strategicznych decyzji.  Wyznaczanie celów to tylko część procesu, która wcale nie jest prosta. Precyzyjne sformułowanie celów wymaga identyfikacji zasobów i kompetencji niezbędnych do ich osiągnięcia. Ostatni krok, to udzielenie odpowiedzi na pytanie czy nimi dysponujesz, czy są w Twoim zasięgu.

Etapy zarządzania strategicznego

Wymaga dobrego zrozumienia wewnętrznych i zewnętrznych czynników, które wpływają na twoją organizację.

W tym momencie konieczna jest szczegółowa, dogłębna ocena rynku
i zebranie informacji istotnych dla osiągnięcia Twoich celów. Weź pod uwagę lokalną i krajową gospodarkę, konkurencję i trendy rynkowe. Oceń mocne i słabe strony firmy, jej materialne zasoby i zagrożenia, z którymi może się spotkać. Następnym krokiem jest sformułowanie i wdrożenie strategii zgodnej z Twoją wizją.

Ten proces nie tylko pomaga osiągnąć cele. Pozwala zidentyfikować nowe możliwości i obszary wymagające poprawy.

Etapy zarządzania strategicznego

• Analiza strategiczna koncentrująca się na oczekiwaniach interesariuszy i misji firmy, na jej zasobach  oraz jej otoczeniu;
• Wybór strategii generujący wybór opcji strategicznych, ocenę tych opcji oraz wybór optymalnego wariantu strategii;
• Implementacja i kontrola realizacji strategii obejmująca planowanie zasobów niezbędnych do wdrożenie strategii, określenie koniecznych zmian struktury organizacyjnej, opracowanie systemów motywacyjnych i kontrolnych wspierających realizację strategii.

Istota zarządzania strategicznego

Zarządzanie strategiczne odgrywa kluczową rolę w sukcesie Twojej organizacji. Proces obejmuje:

• Podejmowanie i wdrażanie strategicznych decyzji umożliwiających osiągnięcie celów;
• Określenie obowiązkowych kroków, aby urzeczywistnić swoją wizję i przyspieszyć rozwój biznesu.

Etapy planowania strategicznego

• Sformułowanie wizji, misji i celów;
• Analiza otoczenia zewnętrznego;
• Określenie mocnych i słabych stron przedsiębiorstwa;
• Zdiagnozowanie celów i wartości przywódców organizacji;
• Opracowanie alternatywnych strategii.

Zarządzanie strategiczne: misja, wizja, wartości, cele

Oświadczenie dotyczące wizji

Pierwszym elementem procesu zarządzania strategicznego jest sformułowanie wizji opisującej przyszłość Twojej firmy. Wskazujesz w niej gdzie chcesz, aby firma była w przyszłości. Określa ona ogólny kierunek działalności i opisuje, co robi firma i dlaczego to robi. Deklaracja wizji to wyraz jej ostatecznego celu jako przedsiębiorstwa. Często mylona jest z misją, która określa cel firmy i odpowiada na pytanie „dokąd chcemy iść”?

Deklaracja wizji łączy wysiłki pracowników w kierunku wspólnych i ukierunkowanych celów. Inspiruje ludzi, którzy pracują dla firmy i przyciąga inwestorów, którzy chcą być częścią organizacji.

Deklaracja misji

Wizja dotyczy przyszłości, misja opisuje teraźniejszość – co firma robi i do kogo kieruje swoje produkty/usługi. Opisuje powód istnienia i działania organizacji. Określa, co organizacja chce osiągnąć oraz jak zamierza to zrobić.

Misja i wizja oraz wartości sformułowane przez przedsiębiorstwo powinny wpływać na kierunki diagnozowania i podejmowania problemów społecznych i wyznaczać strategię rozwoju firmy.

Zestawienie podstawowych wartości

Podstawowe wartości określają zasady i przekonania dotyczące postępowania firmy z pracownikami, klientami, czy dostawcami. Są to zasady przewodnie, które są częścią planu strategicznego i nigdy się nie zmieniają. Określają tzw. dobre zachowanie i filozofię biznesową. Pracownicy z wyższymi kwalifikacjami są bardziej zainteresowani zatrudnieniem w firmach, w których podzielają swoje pasje i przekonania.

Wartości obowiązujące w firmie to istotny, niestety bardzo często niedoceniany element. Każda organizacja posiada własną kulturę organizacyjną, tj. systemy wartości i norm podzielanych zbiorowo przez członków organizacji.

Kultura organizacyjna

Kulturę organizacyjną odzwierciedlają zachowania i dokumenty (spisany kodeks etyczny, standardy organizacji). Przejrzystość kultury organizacji pomaga eliminować niepewność, zapewniając wszystkim jeden powszechny i obowiązujący system interpretacji wzajemnych zachowań. Tworzy porządek społeczny przez jasne określenie, czego oczekuje się od osób w organizacji.

Model Wartości Konkurujących

Istnieje kilka teoretycznych modeli badania kultury organizacji. Chcąc dokonać samooceny organizacji można wykorzystać Model Wartości Konkurujących.

W teoretycznym Modelu Wartości Konkurujących pierwszy wymiar oceny kultury organizacji grupuje na jednej osi kryteria akcentujące elastyczność, samodzielność, dynamiczność, a na drugiej – kryteria podkreślające niezmienność, porządek i kontrolę. Drugi wymiar oceny kultury organizacji zestawia kryteria kładące nacisk na orientację na sprawy wewnętrzne, integrację i jedność, z kryteriami związanymi
z orientacją na pozycję w otoczeniu, zróżnicowanie i rywalizację. Te dwie osie dzielą płaszczyznę na cztery części, z których każda opisuje odrębny zestaw wskaźników efektywności organizacji. Opisują to, co ludzie najwyżej cenią w funkcjonowaniu organizacji. Definiują co należy uważać za dobre, słuszne i właściwe. Zestawy kryteriów określają podstawowe wartości służące do oceny kultury organizacji. Każda część/ćwiartka otrzymała swoją nazwę odzwierciedlającą najbardziej charakterystyczne cechy organizacji: klan, adhokracja, hierarchia i rynek oraz reprezentuje fundamentalne założenia, poglądy, wartości składające się na kulturę organizacji.

Analiza kultury organizacji w oparciu o w/w modele zakłada diagnozę rzeczywistej kultury dominującej w organizacji i porównanie z typem kultury pożądanej przez członków. Rozbieżności między rzeczywistą a pożądaną w przyszłości kulturą są istotnym źródłem informacji, które mogą wskazać kierunki koniecznych zmian w funkcjonowaniu organizacji.

Misja i wizja oraz wartości organizacji powinny wpływać na kierunki diagnozowania i podejmowania problemów społecznych i wyznaczać strategię rozwoju organizacji w przyszłości.

Źródło: opracowanie własne na podstawie: Kim S. Cameron, Robert
E. Quinn, Oficyna Wydawnicza, Kraków 2003.

Kultura klanu

Kultura klanu charakteryzuje się dominacją silnego poczucia przynależności i utożsamiania się z organizacją. Panuje rodzinna atmosfera, istnieje poczucie wspólnoty, rodzą się przyjaźnie, organizacja zaspokaja wiele potrzeb społecznych i emocjonalnych osób i zespołu. Firma, w której panuje kultura klanu, jest przyjaznym miejscem pracy. Ludzie ze sobą bardzo dobrze współpracują. Liderzy są spostrzegani jak mentorzy, opiekunowie. Duży nacisk kładzie się na długofalową korzyść, jaką daje rozwój osobisty. Ważne są tu silne więzi i morale załogi. Sukces jest rozpatrywany w kategoriach dobrej atmosfery wewnątrz organizacji
i troski o ludzi. Organizacja premiuje pracę zespołową, uczestnictwo
i konsensus.

Kultura hierarchii

Kultura hierarchii kładzie duży nacisk na struktury, standardy, procedury. W organizacji obowiązuje hierarchia i kontrola, często procedury pełnią rolę nadrzędną. Sprawni przywódcy są dobrymi organizatorami i koordynatorami, których głównym zadaniem jest zachowanie trwałego funkcjonowania firmy. Główną troską jest jak najlepsze wykonywanie zadań statutowych organizacji.

Kultura rynku

Kultura rynku koncentruje uwagę zespołu bardziej na zewnątrz, tj. na relacjach z klientami, konkurencji, czy współpracy z innymi podmiotami. Kluczowe jest tu budowanie zewnętrznych sieci relacji i powiązań organizacji. Organizacja, w której panuje kultura rynku, jest miejscem pracy zorientowanym na wyniki. Przywódcy są twardzi i wymagający. Celami długofalowymi są wzrost konkurencyjności, i jak największa efektywność podejmowanych działań.

Kultura adhokracji

Kultura adhokracji podkreśla znaczenie szybkości reakcji na zmienne warunki otoczenia oraz transformacji w kierunku przejścia do ery informacji i wiedzy. Zakłada, że sukces rynkowy zależy od innowacji. Organizacja o tej kulturze powinna ukierunkować się na rozwój nowych produktów/usług, przygotowywać się na wyzwania przyszłości i szybko reagować na pojawiające się możliwości. Głównym zadaniem liderów organizacji jest popieranie przedsiębiorczości, kreatywności i generowaniu nowych rozwiązań. W kulturze adhokracji nie ma scentralizowanego ośrodka władzy czy stosunków zależności służbowej.

Cele długoterminowe

Cele długoterminowe posuwają misję nieco dalej, bardziej szczegółowo
o tym, w jaki sposób szersze cele misji firmy zostaną osiągnięte w okresie od trzech do pięciu lat. Przykładem może być długoterminowy plan zwiększenia przychodów poprzez rozwój i dodawanie kolejnych produktów. Kolejnym krokiem byłoby dalsze zdefiniowanie planu
z rocznymi celami i planami działania.

Cele powinny spełniać kryteria SMART. Winny być: konkretne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i wrażliwe na czas.

Analizowanie

Analiza mikro i makro, czy SWOT pozwala odpowiedzieć na pytanie, gdzie obecnie znajduje się firma, oraz wyznaczać istotne kwestie, które należy uwzględnić w planie strategicznym. Etap analizy zmusza do dokonywania realistycznych ocen mocnych i słabych stron firmy oraz jej zdolności do osiągnięcia długoterminowej wizji i misji. Pomaga zidentyfikować zasoby finansowe i ludzkie, które będą potrzebne do osiągnięcia celów długoterminowych.

Opracowanie planu strategicznego

Plan strategiczny o wspaniałej wizji i misji jest bezużyteczny bez planu działania. Plany działania to motory napędzające udany plan strategiczny. Opisują, wyjaśniają, w jaki sposób cel zostanie osiągnięty.  Plany działania zawierają szczegółowe informacje na temat tego, co należy zrobić, kto będzie pociągnięty do odpowiedzialności oraz określają konkretne daty zakończenia prac. Kluczowymi wskaźnikami wydajności są wskaźniki (KPI), które oceniają, w jakim stopniu plany działania osiągają swoje cele.

Formułowanie strategii odnosi się do stworzenia planu strategicznego. Nie jest to dokument statyczny. Należy go często dostosowywać do zmian na rynku, preferencji konsumentów i warunków ekonomicznych. Odnosząca sukcesy firma wykorzysta swój plan strategiczny jako wytyczną dla swoich działań i udziału pracowników.

Zarządzanie strategiczne, taktyczne, operacyjne

Zarządzanie:

• strategiczne – tu rozwiązuje się najogólniejsze problemy zarządzania wynikające z realizacji wizji i misji przedsiębiorstwa;

• taktyczne – tu  rozwiązuje się konkretne problemy/sprawy przedsiębiorstwa angażując do tego średni i wyższy szczebel zarządzania;

• zarządzanie – tu ma miejsce bieżąca realizacja zadań wynikająca z dostosowania celów przedsiębiorstwa do zmian w jego środowisku.

Zarządzanie rozwojem

Znaczenie zarządzania strategicznego w dzisiejszym otoczeniu biznesowym jest powszechnie uznawane. Ponad 89% menedżerów twierdzi, że sformułowanie strategii dostosowanej do stale zmieniających się warunków rynkowych jest niezbędne do pokonania konkurencji. Około 77% udanych organizacji ma ustalony proces wdrażania i oceny swoich strategii. Ponad 63% dostosowało swoje jednostki biznesowe do strategii korporacyjnej.

W tym konkurencyjnym czasie osiągnięcie wiodącej pozycji na rynku staje się coraz trudniejsze. Jako właściciel czy prezes firmy ścigasz się z tysiącami innych firm, które mogą już mieć lojalną bazę klientów. Jedynym sposobem na osiągnięcie sukcesu w takich warunkach jest zachowanie elastyczności i dostosowanie strategii biznesowej do zmieniających się warunków rynkowych.

Osiągnij zrównoważony rozwój biznesu

Każda firma powinna posiadać strategię prowadzenia działalności w formie dokumentu, który konkretyzuje jej misję, wizję, system podstawowych wartości (trzon kultury organizacyjnej) oraz strategicznych celów. Strategia rozwoju powinna być określona w różnych perspektywach odnoszących się do celów zewnętrznych (perspektywa klienta) oraz celów wewnętrznych (perspektywa organizacyjna, rozwoju i finansowa). W tworzeniu strategii powinni uczestniczyć współpracujący członkowie zespołu i władze organizacji. Proces budowania strategii musi mieć charakter otwarty, przejrzysty i angażujący jak najszersze grono udziałowców organizacji.

Proces zarządzania strategicznego pomoże Twojej firmie osiągnąć trwały wzrost i uzyskać przewagę konkurencyjną

W dzisiejszych złożonych uwarunkowaniach globalnych, tylko firmy dobrze zarządzane mają szansę na rozwój. Proces zarządzania pomoże Twojej firmie osiągnąć trwały wzrost i uzyskać przewagę konkurencyjną. W dłuższej perspektywie może doprowadzić to do lepszej wydajności organizacyjnej. Dzięki takiemu podejściu będziesz lepiej rozumieć podstawowe kompetencje swojej firmy
i sposób, w jaki możesz je wykorzystać do zwiększenia swojej konkurencyjności.

Jeżeli chcesz zaplanować strategiczny rozwój swojej firmy i wyznaczyć kierunek, skontaktuj się ze mną. Chętnie Ci pomogę.

Z pozdrowieniami,
@doktoragatka